Raciborski Gród Średniowieczny: historia, pasja i społeczna misja
Przenieś się w czasie do okresu wczesnego średniowiecza i zobacz, jak wyglądało życie naszych przodków na Górnym Śląsku. Raciborski Gród Średniowieczny w Raciborzu - Oborze to wyjątkowa rekonstrukcja osady z IX wieku, która tętni życiem przez cały rok. To idealne miejsce na rodzinny spacer, warsztaty rzemieślnicze, wycieczkę szkolną, a nawet... tradycyjne słowiańskie wesele. Poznaj miejsce tworzone z wielkiej pasji, które dzięki wsparciu Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS z Rybnika rozwija się również jako przedsiębiorstwo społeczne.
Szacowany czas czytania: 06:12
Rozmawiamy z Markiem Manszem, prezesem Fundacji Raciborski Gród Średniowieczny
Radio 90: Raciborski Gród Średniowieczny – to miejsce ma długą i niezwykłą historię. Proszę opowiedzieć o początkach. Skąd wziął się pomysł na budowę grodu?
Marek Mansz: Pomysł zrodził się przy organizacji Raciborskiego Festiwalu Średniowiecznego przez Stowarzyszenie Drengów znad Górnej Odry. Co roku przygotowywaliśmy na tę imprezę elementy scenografii – fragmenty palisady, wieżę czy chaty – które zaraz po festiwalu musieliśmy demontować. Przy drugiej lub trzeciej edycji stwierdziliśmy, że ciągłe budowanie i rozbieranie dekoracji nie ma sensu. Zapragnęliśmy postawić coś trwałego. Tak narodziła się koncepcja osady nawiązującej do historii tych terenów z IX, X i XI wieku – czasów, gdy gospodarowali tu Golęszyce, zanim obszar ten przejęli Morawianie, a później włączono go do Księstwa Polskiego. W tym roku świętowaliśmy już szesnastą edycję naszego festiwalu.
Radio 90: Od kilkunastu lat osada stale się powiększa. Co nowego u was powstaje?
Marek Mansz: Co roku przybywa coś nowego. Obecnie skupiamy się na wykończeniu dwóch chat zrębowych – wojowników oraz snycerza i kaletnika. Ponadto dzięki środkom z Budżetu Obywatelskiego Miasta Racibórz powstaje zagroda dla zwierząt, w której zamieszka stado owieczek kameruńskich, a także duża, okrągła wiata dedykowana opowiadaniu sag i legend.
Radio 90: Pokazujecie codzienne życie ówczesnych mieszkańców, a robią to ludzie, dla których historia jest prawdziwym sposobem na życie.
Marek Mansz: Łączymy siły hobbystów, pasjonatów i osób pracujących tu zawodowo. Ja sam zajmuję się organizacją średniowiecznych kolonii i półkolonii dla dzieci – zarówno w Raciborzu, jak i na północy Polski. Dla innych naszych członków to doskonała odskocznia i pasja realizowana po godzinach pracy.
Radio 90: Warto podkreślić, że gród tętni życiem nie tylko podczas corocznego festiwalu, ale przez cały rok. Można tu przyjechać, odpocząć, a nawet wynająć teren.
Marek Mansz: Jak najbardziej. Wynajmujemy przestrzeń i pomagamy w organizacji wydarzeń wpisujących się w średniowieczny klimat – pikników rodzinnych, firmowych eventów, warsztatów czy szkoleń. Jesteśmy otwarci na nieszablonowe pomysły. W tygodniu gościmy wycieczki szkolne, natomiast w wiosenne i letnie weekendy gród otwiera swoje bramy dla turystów indywidualnych.
Radio 90: Rekonstruktorzy dbają o każdy detal, w tym o dbałość o dawny ubiór.
Marek Mansz: Stroje szyjemy sami lub zamawiamy u zaprzyjaźnionych rzemieślników na wymiar. Wczesne średniowiecze to pod wieloma względami „biała plama” w historii Polski – Słowianie nie pozostawili przekazów pisanych, więc bazujemy na odkryciach archeologicznych i kronikach zewnętrznych. Pierwsza taka informacja o plemieniu Goleszyców była od kronikarza z Bawarii, który tu przybył i notował dla swojego władcy ile jakie plemię ma grodów, czyli jak silne jest. I jest tam tylko jedna mała wzmianka, że plemię Golensis posiada 5 grodów i tyle.Do dziś domyślamy się ich dokładnych lokalizacji – wiemy na pewno, że jeden z największych usytuowany był w pobliskiej Lubomi.
Radio 90: Oferta skierowana jest do najmłodszych, ale też do dorosłych. Wspomniał pan o eventach, a podobno można u Was zorganizować nawet wesele?
Marek Mansz: Tak! Organizujemy wesela w klimacie słowiańskim. Przygotowujemy historyczną inscenizację dawnych obrządków, takich jak „swadźba”. Towarzyszy temu tradycyjny śpiew biały, oprawa muzyczna na dawnych instrumentach i przejście orszaku przez gród. Zamiast wymiany obrączek wiążemy dłonie młodej pary symbolicznym węzłem małżeńskim, który goście próbują rozszarpać – zazwyczaj jednak mocny splot wytrzymuje te próby.
Radio 90: I mówimy tu o prawdziwym weselu, a nie tylko o krótkim pokazie, happeningu?
Marek Mansz: Oczywiście. Po oficjalnej uroczystości w urzędzie lub kościele nowożeńcy i ich goście przenoszą się do nas, by świętować w wyjątkowej oprawie. Nic nie stoi też na przeszkodzie, aby zorganizować u nas ślub cywilny w plenerze.
Radio 90: Gród to także ważny punkt na mapie międzynarodowej współpracy rekonstruktorów.
Marek Mansz: Na sam festiwal przyjeżdża około tysiąca rekonstruktorów z Polski, Czech, Słowacji, Węgier, a gościliśmy także grupy z Holandii i Francji. Rekonstruktorzy chętnie wracają do nas również poza festiwalem – w weekendy rozbijają historyczne obozowiska, prezentując dawne rzemiosło odwiedzającym.
Radio 90: To również doskonała promocja Raciborza i całego regionu.
Marek Mansz: Racibórz zdecydowanie kojarzy się ze średniowieczem. Oprócz naszego grodu turyści mogą odwiedzić Zamek Piastowski, starówkę, zachowane mury miejskie czy muzeum w dawnym klasztorze dominikańskim. Jest co zwiedzać.
Radio 90: Od niedawna działacie również jako przedsiębiorstwo społeczne. Jak do tego doszło?
Marek Mansz: W tym roku, dzięki nieocenionej pomocy Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS z Rybnika, powołaliśmy do życia przedsiębiorstwo społeczne. Pozwoliło nam to utworzyć stałe miejsca pracy. Zatrudniliśmy gospodarza obiektu dbającego o konserwację drewnianej zabudowy, osobę do spraw marketingu i strony internetowej oraz obsługę naszej średniowiecznej karczmy, która działa w weekendy.
Radio 90: Pasja jest kluczowa, ale utrzymanie półhektarowego obiektu wymaga stałego zaangażowania i nakładów finansowych. Wsparcie CRIS-u dało wam przysłowiowy wiatr w żagle.
Marek Mansz: Dokładnie. Przy tak dużym obiekcie sam wolontariat w czasie wolnym nie wystarczał, by na bieżąco impregnować chaty czy naprawiać infrastrukturę. Wsparcie finansowe i doradcze CRIS Rybnik pozwoliło nam wejść na wyższy poziom organizacyjny.
Radio 90: W ramach przedsiębiorstwa społecznego daliście pracę osobom, którym trudniej odnaleźć się na rynku pracy.
Marek Mansz: Dołączyły do nas osoby w wieku emerytalnym (powyżej 60. roku życia). Specyfika naszego obiektu pozwala na elastyczny czas pracy, a my ogromnie cenimy ich życiowe doświadczenie, rzetelność i zaangażowanie.
Radio 90: Imienne etaty to jedno, ale filarem pozostają wolontariusze.
Marek Mansz: Drzwi naszej fundacji są otwarte dla każdego pasjonata, bez względu na wiek. Wystarczy wpisać w wyszukiwarkę „Raciborski Gród Średniowieczny” i skontaktować się z nami – serdecznie zapraszamy do współtworzenia tego miejsca.
Radio 90: Co ciekawego planujecie w najbliższym czasie?
Marek Mansz: Pod koniec września na naszym terenie oraz w przyległym Arboretum Bramy Morawskiej odbędzie się Bicykl Race – emocjonujący wyścig kolarstwa górskiego, który organizujemy już po raz trzeci.
Zdjęcia Dominik Gajda
Raciborski Gród Średniowieczny / Fundacja „Raciborski Gród Średniowieczny”
strona fundacji: https://raciborskigrod.com/
fundacja na FB: https://www.facebook.com/raciborskigrod/
Biznesy społeczne, mogą liczyć na wsparcie, także dotacyjne. Dotacja na utworzenie miejsca pracy w przedsiębiorstwie społecznym to nawet 87 tys. zł. Masz pytania dotyczące tej formy finansowania? Skontaktuj się z Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS.
Kontakt:
ul. Rudzka 13C, 44-200 Rybnik (kampus / budynek B)
tel.: 32 739-55-12
e-mail: owes@cris.org.pl
strona internetowa OWES: https://owes.cris.org.pl/
strona internetowa CRIS: https://cris.org.pl/
https://www.facebook.com/CRISRybnik
https://www.linkedin.com/company/crisrybnik/